Istinjak bermaksud menyucikan diri daripada najis. Soal sah atau tidak sah dalam bab istinjak sebenarnya tidak timbul.

Ini kerana istinjak yang tidak sempurna menyebabkan seseorang itu tidak suci, bukannya suatu yang boleh diukur samada sah atau pun tidak.

Proses istinjak boleh dilakukan menggunakan 2 kaedah, iaitu yang pertama menggunakan air dan yang kedua menggunakan benda kesat seperti batu.

Namun, terdapat 3 keadaan istinjak dimana menggunakan batu adalah tidak dibolehkan. Keadaan ini ialah:

1. Najis cair yang meleleh;
2. Keluar sesuatu benda yang sempurna sifatnya; dan
3. Lelaki yang air kencingnya meleleh sehingga terkena batang zakar.

Penerangan Terperinci
Terdapat 3 keadaan di mana istinjak dengan batu tidak dibolehkan. Ini bermakna istinjak menggunakan batu bagi ketiga-tiga keadaan ini adalah tidak menyucikan.

Akibat daripada tidak menyucikan ini, bermakna jika cara ini digunakan juga, ibadah solat seseorang itu adalah tidak sah, kerana dia tidak suci daripada najis.

Ini juga bermakna, dalam 3 keadaan ini, seseorang itu mesti mendapatkan air mutlak untuk beristinjak. Air mutlak bermaksud air yang suci lagi menyucikan.

Air yang suci lagi menyucikan (selain daripada air laut) ialah air yang kita sanggup untuk minum.

Sebagai contoh, sekiranya sesuatu punca air itu (seperti air perigi lama) kita tidak tergamak untuk meminumnya, mungkin kerana baunya yang busuk atau pun warnanya yang keruh, air itu tidak dikira sebagai air mutlak.

Baiklah, berbalik kepada topik asal.

Keadaan pertama ialah najis cair yang meleleh. Keadaan seperti ini adalah seperti cirit birit. Cirit birit yang (sebagai contoh) meleleh ke kawasan dubur dan seterusnya ke kawasan peha, mestilah dicuci dengan air mutlak.

Secara logiknya, mustahil untuk kita mengesat batu ke seluruh kawasan peha itu, dengan harapan kesan-kesan najis cair itu akan terhapus daripadanya. Mungkin menyakitkan!

Keadaan kedua pula ialah apabila terkeluar sesuatu yang sempurna sifatnya dari dubur. Sebagai contoh, terkeluar cacing yang hidup, atau pun terkeluar sebiji buah yang sempurna sifatnya, atau pun nasi yang tidak hadam, dan sebagainya.

Keadaan ketiga ialah orang lelaki yang air kencingnya meleleh sehingga terkena pada batang zakar. Sekiranya najis tersebut hanya mengenai kepala zakar tersebut, ia dimaafkan dan tidak termasuk dalam 3 keadaan ini.

Perbandingan logik akal bagi keadaan kedua dan ketiga juga boleh disamakan dengan keadaan yang pertama tadi.

Fakta tambahan bab istinjak
Seandainya najis keluar dalam keadaan keras, tidak terkena pada dubur, seseorang itu tidak perlu istinjak. Boleh terus bangun, pakai seluar dan pergi kerja. Walau pun kedengaran lucu, begitulah yang dinyatakan dari kitab yang dirujuk (lihat di bawah).

Selain daripada mengambil batu untuk dikesatkan pada dubur atau qubul, seseorang itu juga boleh mengambil dubur atau qubul itu sendiri untuk dikesatkan pada permukaan bahan istinjak itu, seperti dinding, batu besar, tiang, dan sebagainya.

Proses istinjak menggunakan batu tidak diwajibkan dikesat 3 kali. Walau sekali kesat pun, seandainya diyakini bersih, tidak perlu lagi diulang untuk kali kedua.

Wallahu a’lam.

Rujukan: Kitab Bahrul Mazi